Nëse fëmija juaj thotë papritur “Nuk dua të kthehem në shkollë”, reagimi i parë mund të jetë të dëshironi ta bindni ose ta qetësoni me shpejtësi. Megjithatë, kur shqetësimi i tij është i vërtetë, minimizimi i ndjenjave mund ta bëjë situatën më të vështirë.
Ky artikull ofron hapa të qartë e të bazuar në informacionet e organizatave ndërkombëtare shëndetësore për të dëgjuar dhe ndihmuar fëmijën, të kuptoni kur ankthi po ndikon në jetën e përditshme dhe kur duhet të kërkoni vlerësim profesional.
Lexoni edhe: si ta rregulloni rutinën e fëmijës para shkollës · si ta ndihmoni fëmijën kur ndihet i pasigurt · pse emocionet e forta të fëmijës nuk duhen injoruar
Pse fëmija mund të mos dëshirojë të kthehet në shkollë
Fëmijët shqetësohen për arsye të ndryshme në periudha të ndryshme të zhvillimit. Për shembull, ankthi i ndarjes është tipike te fëmijët e vegjël dhe mund të shfaqet kur duhet të largohen nga prindërit. Me moshën, shqetësimet mund të lidhen me provimet, marrëdhëniet me shokët, ose ndjesinë e turpit në situata sociale.
Kur frika ose brenga bëhet e fortë dhe zgjat, ajo mund të nisë të pengojë aktivitetet e përditshme – si të shkojë në shkollë, të marrë pjesë në lojëra apo të kryejë detyra të thjeshta. Në këtë rast, nuk bëhet fjalë për një tekë, por për një problem që kërkon vëmendje.
Shenjat që mund të tregojnë ankth
Te fëmijët e vegjël ankthi mund të shfaqet si nervozizëm, lot, ose nevojë për t’u ngjitur pas prindit; mund të ketë vështirësi me gjumin, zgjime gjatë natës ose ëndrra të këqija.
Te fëmijët më të rritur, simptomat përfshijnë mungesë besimi për të provuar gjëra të reja, vështirësi për t’u përqendruar, probleme me gjumin ose ushqimin, shpërthime të irritimit, dhe tendencë për të shmangur aktivitetet sociale ose shkollore. Disa fëmijë gjithashtu raportojnë simptoma fizike si lodhje, dhimbje koke ose dhimbje barku.
Si ta dëgjoni fëmijën pa minimizuar shqetësimin
Hapi i parë është të vendosni një hapësirë të qetë për të folur dhe t’i kushtoni vëmendje të plotë. Ndërprerjet, psherëtimat e dukshme ose ndryshimi i temës mund të tregojnë se shqetësimi po injorohet.
Shmangni supozimet dhe mos thuani menjëherë se “nuk ka arsye” për t’u shqetësuar. Një reagim që e mohon ndjenjën e fëmijës mund ta bëjë atë të mbyllet dhe të mos ndajë më shqetësimet e tij.
Taktika të dëgjimit aktiv
Dëgjoni me durim dhe përsërisni me fjalët tuaja për të treguar që po e kuptoni. Një frazë e thjeshtë që përmbledh atë që tha fëmija mund ta ndihmojë të ndihet dëgjuar.
Reagoni me qetësi dhe siguri: tregoni që të flasë për ndjenjat e tij është e mirë dhe se ju dëshironi ta ndihmoni. Mos nxirrni përfundime të ngutshme dhe mos minimizoni shqetësimet si 's'ka gjë' ose 'do të kalojë vetë' pa e kuptuar thelbin.
Shpjegoni ankthin në mënyrë të kuptueshme
Nëse fëmija është i mjaftueshëm i madh për ta kuptuar, sqaroni se ankthi është reagim normal ndaj stresit dhe se shpesh ka efekte fizike që largohen me kohë. Një shpjegim i thjeshtë si “ankthi ndonjëherë ndjehet si një valë që rritet e pastaj zbehet” mund të ndihmojë fëmijën të japë kuptim emocioneve të tij.
Pasi t’i kuptoni frikërat konkrete, punoni bashkë për të gjetur zgjidhje të vogla e të realizueshme — për shembull, hapat e parë për të shkuar në shkollë që nuk duken aq frikësues. Këto hapa duhet të jenë të përshtatshëm për moshën dhe kapacitetin e fëmijës.
Kur të kërkoni vlerësim profesional
Nëse frika e fëmijës është shumë e fortë, po përkeqësohet ose po pengon aftësinë e tij për të marrë pjesë në aktivitetet e përditshme, është e rëndësishme të kërkoni ndihmë. Organizatat shëndetësore rekomandojnë të flisni me mjekun e fëmijës ose një specialist të shëndetit mendor për një vlerësim.
Depresioni dhe ankthi shpesh ndodhin bashkë; nëse fëmija tregon shenja të vazhdueshme të trishtimit, mungesës së interesit për gjërat që i pëlqenin, ndryshime të theksuara në gjumë ose ushqim, ose ndjenjë pafuqie, duhet të konsultoheni me profesionistë për të diskutuar mundësitë e vlerësimit dhe trajtimit.
Çfarë mund të prisni nga një vlerësim
Vlerësimi mund të ndihmojë të zbulohet nëse fëmija ka një çrregullim ankthi ose depresion, dhe cilat janë hapat e duhur të ndërhyrjes. Qëllimi është të kuptohet se çfarë po ndodh dhe si ta ndihmoni fëmijën të rikthejë funksionet e përditshme.
Punoni me shkollën dhe ndihma praktike
Shkolla shpesh është vendi ku shfaqen dhe forcohen shqetësimet; mësuesit mund të ofrojnë mbështetje praktike për të lehtësuar kthimin gradual ose për të vëzhguar sjelljet në orar. Bashkëpunimi midis prindit, fëmijës dhe shkollës mund të krijojë plane të vogla për të rifituar besimin e fëmijës.
Në disa raste, ndryshime të thjeshta në rutinë ose hapat e parë për t’u rikthyer në klasë mund të jenë të dobishme—por çdo ndryshim duhet të bazohet në biseda të hapura dhe në vlerësimin e nevojave të fëmijës.
Hapat e parë që mund të bëni në shtëpi
Mbani një dialog të rregullt pa presion, vëzhgoni ndryshimet në gjumë, oreks dhe humor, dhe vendosni qëllime të vogla e të qarta për kthimin në shkollë. Nëse shenjat përkeqësohen, kontaktoni ofruesin e kujdesit shëndetësor për udhëzime të mëtejshme.
Përfundim: dëgjoni, mbështetni dhe kërkoni ndihmë kur duhet
Kur një fëmijë thotë se nuk dëshiron të kthehet në shkollë, lexoni sinjalet me seriozitet. Dëgjoni me vëmendje, mos minimizoni ndjenjat, dhe punoni bashkë me fëmijën për të zbuluar shkakun dhe hapat e vegjël për t’u rikthyer gradualisht.
Nëse shqetësimi është i fortë, zgjat ose ndikon në jetën e përditshme të fëmijës, kërkoni një vlerësim nga mjeku i familjes ose një specialist i shëndetit mendor. Një qasje e kujdesshme dhe e bashkuar ndërmjet familjes, shkollës dhe profesionistëve mund të ndihmojë fëmijën të rikthejë sigurinë dhe mirëqenien.
Burimet
Shënim i rëndësishëm
Ky artikull ofron informacione të përgjithshme bazuar në burime të shëndetit publik (NHS dhe CDC). Nuk zëvendëson vlerësimin ose këshillimin profesional mjekësor. Nëse jeni të shqetësuar për sigurinë ose shëndetin mendor të fëmijës, kontaktoni një ofrues shëndetësor për vlerësim dhe këshilla specifike.
